Gdyby nie Erasmus nie jeden z nas studentów nie zobaczyłby tego „ładnego kawałka świata” jaki dany jest naszemu poznaniu podczas nauki na odległych od ojczyzny uniwersytetach. Erasmus to nasz dobry wujek. Tak go sobie wyobrażam: postępowy uczony, przyjaciel młodych pacyfistów przechadzający się ulicami szesnastowiecznego Rotterdamu.

Dobrze mi się podróżuje, kiedy w miejscu przeznaczenia mam coś do załatwienia. W dzieciństwie zabierano mnie „na świeże powietrze”, którego wdychanie było wartością samą w sobie – po to jeździłam na wakacje. I dziś także włóczę się po wsiach i małych miasteczkach bez szczególnego celu, ot, wdycham powietrze i uśmiecham się do krajobrazu. Potrafię tak długo. To jeden z moich ulubionych stanów. Jednak kiedy rzeczywistość zaczęła nastręczać co raz więcej możliwości podróży dalekich – międzynarodowych, międzykontynentalnych nawet – zaczęłam odczuwać potrzebę celu podróży. Sam proces respiracji przestał mi wystarczać.

Lubię wiedzieć, gdzie jestem, kto ufundował zamek, czym się wsławiła postać na pomniku. Lubię wczuć się w epokę, której dzieje sprawiły, że obecnie miasto, gdzie spędzam czas wygląda, tak jak wygląda, a tubylcy mówią właśnie takim językiem. Wiedza o miejscu, zgromadzona najczęściej już przed podróżą, nie przeszkadza mi ani w oddychaniu, ani w cieszeniu się z tego, że mogę zasypiać gdzieś daleko od domu, w zupełnie nowym miejscu, gdzie śpię głęboko, acz czujnie, bo chcę zapamiętać, co mi się przyśni.

Jeszcze lepiej jest, kiedy podróżując  mam do wypełnienia jakąś misję, kiedy podróżuję w jakiejś sprawie. Wtedy nie jestem po prostu turystką, jeszcze jedną w kolejce do kasy muzeum, moja misja przybliża mnie do prawdziwego tętna miasta, do którego przybywam. Tak jest, kiedy jadę studiować. Nastały bowiem czasy, kiedy student ma wiele możliwości – może studiować na swojej macierzystej uczelni pięć lat, ale może także przez te pięć lat objechać kawał Europy bez szkody dla formalnej strony swojego procesu edukacji – podróżując staje się delegatem, ba! ambasadorem nawet, ba! taki student często jest po prostu Erasmusem!

Korzystanie z programu Erasmus jest wśród studentów Europy bardzo popularne. Ale samo podróżowanie „po nauki” nie jest wcale wynalazkiem współczesnej edukacji.  Zacznijmy od XVII wieku. W tych czasach na podróżowanie dla przyjemności mogli sobie pozwolić tylko nieliczni. Do połowy XIX wieku od młodej szlachty z północnej Europy oczekiwano, że odbędzie podróż w celach edukacyjnych – nie po to, by wypocząć czy dobrze się zabawić, ale by nauczyć się języka, nawiązać kontakty i zdobyć wiedzę potrzebną na przyszłość. Młodzi szlachcice podróżowali do Italii, oglądali zabytki kultury antycznej, chodzili do opery. Zwiedzali Francję, by nabyć elegancji i dobrych manier, Niderlandy i Anglię, by przyjrzeć się rozwojowi nauki i techniki. Na dworze w Wiedniu, największym i dla wielu najbardziej wykwintnym z dworów europejskich, spotykali się mężczyźni z różnych stron świata. Łączyły ich zainteresowania, jednak oglądanie historycznych zabytków i dzieł sztuki nie było celem samym w sobie – chodziło o wyrobienie dobrego smaku i zadomowienie w świecie klasycznych idei. Tak to omawia Jennie Dielemans w książce „Witajcie w raju”.