Utrata statusu studenta nie zawsze jest ostateczną decyzją uczelni

Decyzja administracyjna pozbawiająca statusu żaka i związanych z nim uprawnień nie zawsze ma charakter ostateczny. Analiza prawna opublikowana przez Kancelarię Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy wykazuje, że obowiązujące przepisy rozróżniają obligatoryjne oraz opcjonalne podstawy usunięcia z uczelni. Zrozumienie mechanizmów prawnych oraz terminów odwoławczych ułatwia studentom obronę w kontaktach z władzami akademickimi.

Kiedy uczelnia ma bezwzględny obowiązek usunięcia z listy studentów

Ustawa z 20 lipca 2018 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w artykule 108 definiuje sytuacje, w których administracja musi podjąć kroki prowadzące do wydalenia. Skreślenie obligatoryjne oznacza brak swobody organu uczelni w ocenie sytuacji. W takich przypadkach nie bada się dodatkowych okoliczności, a jedynie stwierdza wystąpienie konkretnych faktów wymienionych w przepisach. Należą do nich:

• niepodjęcie studiów
• rezygnacja ze studiów
• niezłożenie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego w wyznaczonym terminie
• ukaranie karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni

Powyższe przesłanki zmuszają rektora do wydania decyzji kończącej naukę, a ewentualna kontrola sprowadza się do zweryfikowania, czy dany fakt rzeczywiście zaistniał.

Opcjonalna utrata statusu studenta wymaga rzetelnego uzasadnienia decyzji

W ustępie drugim wspomnianego artykułu określono przypadki skreślenia fakultatywnego. Uczelnia posiada możliwość wydalenia żaka w przypadku stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach, braku postępów w nauce, nieuzyskania zaliczenia semestru w terminie lub niewniesienia opłat za studia. Działanie to odbywa się w ramach uznania administracyjnego. Organ musi zastosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to wymóg wyjaśnienia sprawy, zapewnienia żakowi udziału w postępowaniu oraz przygotowania wyczerpującego uzasadnienia decyzji. Wymóg ten potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2024 roku o sygnaturze III OSK 2842/22. Wyrok wskazuje, że wybór uczelni nie może być dowolny i musi wynikać z rozważenia wszystkich okoliczności oraz argumentów podnoszonych przez zainteresowanego.

Terminy i procedury obronne przed niekorzystnym rozstrzygnięciem władz uczelni

Autor analizy Seweryn Sasin zwraca uwagę na ustawowe ramy czasowe trybu odwoławczego. Obrona praw studenta polega na kontroli poprawności procedury poprzedzającej wydanie decyzji oraz zasadności merytorycznych zarzutów. Proces weryfikacji działań administracji akademickiej składa się z dwóch etapów, w których niezbędne jest przestrzeganie terminów.

• złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowanego do rektora w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji
• wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem rektora w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji z ponownego rozpatrzenia

*Powyższy materiał ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i został opracowany na podstawie analizy prawnej oraz stanu prawnego aktualnego na dzień publikacji. Tekst nie stanowi wiążącej porady prawnej, a każda sprawa administracyjna wymaga indywidualnej oceny.